Bułgaria jest jednym z niewielu krajów Europy Wschodniej, który oferuje tak wiele - od gór do gęsto rozbudowanej linii brzegowej, od sławnych klasztorów po stare miasta. Wszystkie walory spotęgowane są dodatkowo ujmującą mentalnością mieszkańców. Wyjazd do Bułgarii nie wymaga specjalnych przygotowań ani też nie powinien wzbudzać obaw.
Do najlepiej rozwiniętych regionów kraju należy (prócz stolicy i okolic Płowdiwu) wybrzeże Morza Czarnego.
|
|
Jednak poza często odwiedzanymi i bardzo znanymi miejscowościami nadmorskimi jest w Bułgarii wiele ciekawych miejsc, do których turyści z Polski docierają zdecydowanie rzadziej. Skalne cerkiewki w Iwanowie (niedaleko Ruse), stare średniowieczne twierdze broniące ważnych niegdyś szlaków handlowych (jak np. w Wiedniu czy Ruse), przepiękne
przełomy rzek o baśniowej niemal urodzie (np. przełom Iskyru czy przełom Strumy w okolicach miasta Zemen), antyczne i średniowieczne cerkwie, rzymskie łaźnie i tureckie meczety - wszystko to sprawia, iż Bułgaria jawi się jako kraj pełen atrakcji turystycznych. Tak więc po podróży niezbyt komfortowymi w stosunku do oczekiwań pociągami, po przekroczeniu kilku granic z nie do końca profesjonalnymi celnikami, po przejechaniu samochodem drogi z wybojami, wkracza się w odległy i czasem dość egzotyczny świat kultury prawosławnej, ludzi niezwykłej gościnności i wspaniałych pamiątek z bliższej i dalszej przeszłości tego pięknego kraju.
Informacje krajoznawcze
Bułgaria jest krajem stosunkowo niewielkim, lecz o bardzo zróżnicowanym układzie terenu. Ogromne masywy górskie i niezwykle malownicze wzgórza sąsiadują z żyznymi dolinami i kotlinami, rozdzielone rozległymi równinami i płaskowyżami. Gdy na równinach i dolinach jest już ciepło i zaczynają kwitnąć kwiaty, na niektórych wierzchołkach górskich bieleje jeszcze śnieg. Na północy nieśpiesznie płynie Dunaj, zdążając do błękitnych wód Morza Czarnego, w górach szemrzą strumyki i potoki, czasem rozbijając się na wysokich wodospadach, otoczonych przez wspaniałe, gęste lasy iglaste i liściaste, gdzieniegdzie pojawia się soczysta zieleń pastwisk i hal, w dolinach zaś jaśnieją pola uprawne.
Praktycznie w każdym roku spotyka się pozostałości bliższej i dalszej przeszłości. Nie ma regionu, miasta, czy miasteczka nawet, gdzie w pobliżu nie odnaleziono by mniej lub bardziej widocznych śladów przeszłości: jeśli już nie starożytnych cerkwi i bazylik albo rzymskich umocnień, to przynajmniej średniowiecznych bizantyjskich lub bułgarskich umocnień ziemnych, twierdz, fortec i zamków, ewentualnie tureckich łaźni i meczetów. Ziemia bułgarska wciąż kryje wiele tajemnic, niestety nie najlepsza sytuacja gospodarcza kraju nie pozwala na podjęcie najniezbędniejszych nawet prac zabezpieczających na terenie większości wykopalisk.
Nesebyr
fot. B.Bartoszewski
|
Okolice Obzor
fot. B.Bartoszewski
|
Przystań w Nesebyrze
fot. B.Bartoszewski
|
Banska Earthenware Plates
fot. B.Bartoszewski
|
Cerkiew Chrystusa
Pantokratora, Nesebyr
fot. B.Bartoszewski
|
Okolice Obzor,
fragment kamienistej plaży
fot. B.Bartoszewski
|
Fragment z przewodnika
Bezdroży...
NESEBYR
Miasto jest atrakcją, której nie wolno pominąć. Nesebyr położony jest na półwyspie wychodzącym w morze, połączonym ze stałym lądem jedynie długim i wąskim przesmykiem. Dziś trudno już orzec, czy przesmyk jest tworem natury, czy człowieka. Miasto założyli Trakowie 3000 lat temu pod nazwą Mesambria.
Przeważająca liczba zachowanych do dziś budynków w starym mieście pochodzi z XI-XIV w., a prawie wszystkie świątynie powstały w bułgarskim 'malowniczym' stylu cerkiewnym - ze ścianami podzielonymi przez pilastry i lunety, o murach z naprzemiennymi wątkami (kamiennymi i ceglanymi) z dodatkowymi zdobieniami ceramicznymi, dekoracyjnymi gzymsami arkadowymi. Wiele z nich wygląda bardzo romantycznie i mogłoby być wizytówką tego uroczego (lecz zatłoczonego latem) miasteczka.
Charakterystyczne dla Nesebyru są: wąskie uliczki wybrukowane kocimi łbami, malutkie placyki, dwukondygnacyjne domy o kamiennych parterach, drewnianych, nadwieszonych nad ulicą piętrach i zewnętrznych klatkach schodowych, kramy z pamiątkami, knajpki, tawerny, a wszystko okraszone kwiatowymi ogródkami i zebrane na niewielkiej powierzchni. W tym urokliwym miejscu, które na długo zapada w pamięć, jest spory wybór małych hotelików i pensjonatów.
Miejsca, które warto zobaczyć
Jedną z pierwszych rzeczy, które zwracają uwagę jeszcze przed wejściem do starego miasta - nie licząc pięknego, błękitnego morza i równie pięknego, jeszcze bardziej błękitnego nieba - jest bizantyńska brama obronna z V w. Pozostałości umocnień zachowało się tutaj więcej. Prawdopodobnie są to fragmenty greckich, rzymskich i bizantyńskich murów obronnych, za którymi kryli się niegdyś mieszkańcy miasta.
Zaraz za murami, po prawej stronie głównej bramy, znajduje się muzeum archeologiczne, w którym przechowuje się, prócz greckiej ceramiki (dość powszechnie występującej w koloniach), wspaniałą kolekcję ikon (XIII-XIX w.). Ze względu na licznie działających tu niegdyś ikonopisów (malarzy ikon) i poziom artystyczny ich dzieł Nesebyr nazywano 'Bułgarską Rawenną'. Muzeum czynne jest w dni powszednie w godz. 9.00-17.00 (z godzinną przerwą 13.00-14.00). Wstęp kosztuje 2,5 lw (posiadaczom legitymacji ISIC przysługuje 50-procentowa zniżka).
Ciekawie prezentuje się też kolekcja muzeum etnograficznego (ul. Mesemwria). Przy drodze dojazdowej do miasta stoi wiatrak pochodzącz z okresu bułgarskiego odrodzenia narodowego. Cudownie wpisuje się w panoramę Nesebyru.
Nesebyrskie domy tworzą niepowtarzalny kompleks urbanistyczny. Powstały w okresie bułgarskiego odrodzenia narodowego, prezentują czarnomorski typ domostwa przystosowany do lokalnego klimatu i stylu życia. Typowe domostwo nesebyrskie jest dwukondygnacyjne. Parter wzniesiony jest z kamienia, a drewniane piętro występuje nad ulicę, tworząc przyjemne zacienienie. Piętro podtrzymują drewniane, często rzeźbione wsporniki. Bardzo popularne są wykuszowe okna. W parterze spotyka się częściowe podpiwniczenia wykorzystywane do składowania wina, suszenia ryb, cerowania i suszenia sieci rybackich. Piętro obejmuje pomieszczenia wyłącznie mieszkalne ulokowane wokół dużego salonu.
Zamożniejsze domy mają wnętrza bogato zdobione: kasetonowe stropy, dekoracje snycerskie, malowidła ścienne, a wszystko nacechowane ogromną dbałością o detal. Czaru, komfortu i prostoty nesebyrskich domostw dopełniają małe, schludne, ocienione ogrody z soczystą zielenią i jasnymi kwiatami. Najbardziej znane są domy: Kapitana Paweła, Łambrinowa, Tulewa, Bogdanowa i Moskojaniego (dziś muzeum etnograficzne). Przy ul. Krajbreżnej znajdują się świetnie wkomponowane w obraz miasta łaźnie tureckie.
Według przekazów średniowiecznych w mieście istniało 40 cerkwi i kaplic, z których do dziś zachowało się zaledwie kilka.
Cerkiew św. św. Apostołów jest pierwszą, jaka ukazuje się zwiedzającym po przybyciu do miasta. Pozostały z niej tylko nawa południowa i część kolumnady.
Cerkiew Stara Metropolia jest trójnawową bazyliką z V w. wzniesioną na ruinach starożytnej świątyni Apolla. Ucierpiała wprawdzie podczas podboju bułgarskiego, ale szybko została odbudowana, dzięki czemu pozostała jednym z najważniejszych obiektów sakralnych Nesebyru. Znajduje się przy największym placu miasta, za skrzyżowaniem ulic Mitropołskiej i Sławianskiej (ruiny udostępnione są zwiedzającym).
Bazylika zwana Nadmorską (Kraimorskata), znana także jako Eleusa (?Miłosierna?), w wiekach średnich była kilkakrotnie przebudowywana. Część uczonych jest zdania, iż mogła być cerkwią monasteru Bogurodzicy Eleusy, w którym przechowywano słynną ikonę Eleusę (do ruin wstęp wolny).
Cerkiew Nowa Metropolia (Nowa Mitropolia) pw. św. Stefana, wzniesiona została w XII-XIII w. jako trójnawową bazylika według najlepszych wzorów bułgarskiej architektury cerkiewnej. Jedną z cech rozpoznawczych stylu jest wielokolorowa fasada. Tworzą ją ceramiczne ornamenty, które bywają określane jako 'architektoniczny haft'. W tym jedynym nesebyrskim kościele zachowały się freski datowane na XVI-XVII w., wyróżnia je niezwykły, jak na owe czasy, realizm. Cerkiew szczyci się ponadto bogato zdobionym ikonostasem (XVI w.) oraz odrodzeniowym tronem biskupim i pulpitem z przełomu XVIII i XIX stulecia. Świątynia znajduje się przy ul. Mena. Zwiedzać ją można w godz. 9.00-18.00 (maj, czerwiec), 8.00-20.00 (lipiec, sierpień). Wstęp kosztuje 2 lw.
Cerkiew św. Jana Chrzciciela (sw. Joan Krystiteł) to malutka, XI-wieczna świątynia o ascetycznym kamiennym wnętrzu dekorowanym jedynie ceglaną bordiurą wokół okien i wejścia. Filary i kolumny dzielą wnętrze na trzy nawy. Zachowana na jednej z północno-wschodnich kolumn inskrypcja głosi: Święty Janie Chrzcicielu ocal mnie! Fresk na południowo-zachodniej kolumnie pochodzi z XVII w. Cerkiew znajduje się przy ul. Mitropołskiej. Obecnie mieści się tu galeria czynna w godz. 9.00-22.00 (z półtoragodzinną przerwą: 13.30-15.00).
Cerkiew św. Teodora (sw. Todor) wzniesiona w XIII w. zachowała tylko swą północną i zachodnią partię. Uważana jest za najwcześniejszą z zachowanych budowli w malowniczym stylu cerkiewnym (typowym dla architektury z okresu drugiego państwa bułgarskiego XII-XIV w.). Gładko obrobione ciosy piaskowca przekładane są pasmami ceglanymi. Ikonostas pochodzi z XVII w. Świątynia znajduje się w północnej części starego miasta, na skrzyżowaniu ulic Emona i Neptun.
Cerkiew św. Paraskewy (sw. Paraskewa), również z XIII w., uwagę zwraca bogato dekorowana fasadą. Pokrywają ją ślepe nisze oraz dekoracja z kamienia, cegły i szkliwionych elementów ceramicznych. Cerkiew znajduje się przy ul. Hemus.
Cerkiew Chrystusa Pantokratora (Christos Pantokrator) należy do najpiękniejszych budynków starego Nesebyru. Pochodzi z XIII-XIV w. i jest jedną z najlepiej zachowanych cerkwi w całej Bułgarii. Niezwykłe są jej zewnętrzne zdobienia - wyróżnia je bogactwo form i motywów. Wzory dekorujące każdą z fasad są inne - od eleganckich nisz i szczytów, lombardzkich łuków i krenelowanych gzymsów, po kontrastujące białe kamienne ciosy i pasy czerwonej cegły oraz bujne ceramiczne inkrustacje, rozety, swastyki i inne motywy (wszystkie o wybitnych walorach estetycznych). Wykopaliska przed frontem cerkwi ukazują pozostałości z poszczególnych historycznych okresów miasta - od Traków po drugie państwo bułgarskie. Świątynia znajduje się na głównym placu miasta. Wewnątrz działa galeria sztuki (czynna w godz. 9.00-21.00).
Cerkiew Archaniołów Gabriela i Michała (Archangeli Michaił i Gawrił) datowana jest na XIV w. Jej fasady to również znakomite dzieła. Podzielone są rzędami arkadowych nisz, z których niektóre są też oknami. Tympanony nisz wypełniają kratkowe dekoracje ceglane. Archiwolty łuków zdobią inkrustacje z ceramicznych rozet. Cerkiew znajduje się przy ul. Acheloj.
Cerkiew Bogurodzicy (sw. Bogorodica) powstała w 1884 r. Ozdabiają ją XIX-wieczne freski i ikony. Jej czysta, biała, smukła wieża góruje ponad miastem, widoczna już z rogatek.
Warto wspomnieć też o XIV-wiecznej cerkwi św. Jana Aliturgetosa, nazywanej również 'Niepoświęconą', gdyż nigdy nie odbyło się w niej nabożeństwo. Według legendy cerkiew zniszczyli rycerze łacińskiego księcia Amadeusza de Savoy - w połowie XIV w. spalili jej dach, później, u schyłku wieku, po najeździe tureckim nie było komu naprawiać świątyni. Cerkiew stanowi świetny przykład stylu 'malowniczego' z naprzemiennie układanymi białymi blokami kamienia i czerwonymi cegłami.
Informacja turystyczna
Agencja turystyczna Messemvria, ul. Mesembria 10, tel./faks: (0-0359-554) 458 80, e-mail: messemvria@tourism.bg, (www.messemvria.com), oferuje pomoc w zakwaterowaniu, rezerwacjach oraz organizacji czasu wolnego. Inne agencje pomagają w zakwaterowaniu w kurortach czarnomorskich, a także służą wszechstronną informacją turystyczną: agencja Kentawyr 45, ul. Mitropolitska 28A, tel.: (0-0359-554) 451 29, e-mail: kentavar45turs@yahoo.com, www.kentawar-nesebar.hit.bg; agencja turystyczna Ataweł 91, ul. Kirił i Metodij 35 A, tel.: (0-0359-554) 441 95, tel./faks: (0-0359-554) 454 43, e-mail: atawel_91@yahoo.com, albena_nes@abv.bg, www.nessebar.com/atawel.
Dojazd i połączenia
Spod dworca kolejowego w Burgas, mniej więcej co pół godziny (czasem częściej), odjeżdżają autobusy do Nesebyru. Podróż trwa ok. 0,5 godz. Na trasie tej kursuje również wiele busów, lecz zatrzymują się one zwykle na nowym mieście, skąd trzeba iść jeszcze ok. 10 min do zabytkowej, starej części.
Noclegi
Hotele na starym mieście są o wiele droższe od tych w nowej części, ale i dystans je dzielący jest znaczny. Autobusy mijają najpierw nowe miasto. Oferta noclegowa jest szeroka - od luksusowych, czterogwiazdkowych hoteli do kwater prywatnych.
Kwatery prywatne są rozpowszechnione i znacznie tańsze od hoteli (ceny mieszczą się w granicach 10-30 lw).
Gastronomia
Zarówno na starym, jak i nowym mieście roi się od restauracyjnych ogródków i pubów. W bardzo dobrej, ekskluzywnej restauracji Czewerme na starym mieście można nie tylko zjeść, ale i obejrzeć 'Nestinari' - taniec na rozżarzonych węglach. Dobre rybne i tradycyjne bułgarskie potrawy serwuje Awera, restauracja przy ul. Mitropołskiej, najpopularniejszej uliczce starego miasta. Dla tych, którzy nie chcą wydać zbyt wiele, a cieszy ich prostota, mogą spróbować szopskiej sałaty serwowanej przez niezliczone kioski i małe bary w obu częściach miasta.
Informator
Czas wolny: nocą 'pokręcić' się można w... 'wiatraku'. Przy przesmyku prowadzącym do starego miasta znajduje się klub Wiatyrna mełnica. Klub czynny jest non stop, przy trzech barach oferuje duży wybór drinków. W letnie noce jest tu naprawdę tłoczno.
Poczta znajduje się na rogu głównej ulicy Mitropolitskiej oraz Car Simeon, niemal naprzeciwko zamienionej w galerię artystyczną cerkwi Chrystusa Pantokratora.
Wymiana waluty: na starym mieście działa kilka kantorów, ale korzystniejsze kursy i niższa prowizję oferują kantory z nowego miasta. Należy być bardzo ostrożnym przy wymianie pieniędzy i dokładnie sprawdzać każdy przecinek na tablicy, gdzie wywieszone są kursy walut.
Opieka medyczna: w mieście jest kilka aptek (np. ul. Chan Krum 38) i pogotowie, jednak po poradę i pomoc najlepiej zwrócić się do szpitala w Burgas.
Polecamy:
